Trong bối cảnh lừa đảo trực tuyến ngày càng tinh vi, sử dụng AI và len lỏi trên nhiều nền tảng khác nhau, MoMo cho rằng bài toán bảo vệ người dùng tài chính số không còn đơn thuần là phát hiện giao dịch bất thường hay ngăn chặn hacker.
Chia sẻ tại hội thảo Digital Trust in Finance 2026 với chủ đề “Xây dựng niềm tin số tài chính trong kỷ nguyên AI”, ông Nguyễn Mạnh Tường – Đồng sáng lập, Đồng Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng Giám đốc MoMo cho biết thách thức lớn nhất hiện nay là làm sao giúp người dùng kịp nhận ra mình đang bị thao túng tâm lý trước khi tự tay thực hiện một giao dịch rủi ro.
Khi lừa đảo số không còn là vấn đề công nghệ
Theo số liệu từ Bộ Công an, chỉ riêng năm 2025, người Việt đã mất hơn 8.000 tỷ đồng vì lừa đảo trực tuyến. Điều đáng chú ý là phần lớn các vụ việc không bắt đầu từ việc hệ thống bị tấn công, mà đến từ việc người dùng bị dẫn dụ bằng những kịch bản tinh vi như giả danh cơ quan chức năng, tạo áp lực tâm lý, đánh vào lòng tin hoặc cảm xúc.
Điều này khiến bài toán bảo mật tài chính số thay đổi hoàn toàn.
“Không chỉ chặn giao dịch rủi ro, chúng tôi cần tạo ra một cảnh báo thông minh, một câu hỏi đúng lúc hay một khoảng dừng đủ để người dùng nhận ra họ đang bị dẫn dắt,” ông Nguyễn Mạnh Tường nhấn mạnh.
Theo MoMo, đây cũng là lúc công nghệ AI cần đóng vai trò như một “người đồng hành”, hỗ trợ hành vi ra quyết định của người dùng thay vì chỉ hoạt động như một hệ thống kỹ thuật phía sau.
AI của MoMo đang cảnh báo gần 29.000 giao dịch bất thường mỗi ngày
Để hiện thực hóa cách tiếp cận này, MoMo xây dựng hệ thống phòng thủ nhiều lớp vận hành bằng AI và dữ liệu thời gian thực.
Ở tầng giao dịch, hàng chục mô hình AI liên tục chấm điểm rủi ro cho từng giao dịch dựa trên hành vi người dùng, thiết bị, mạng lưới kết nối và ngữ cảnh sử dụng.
Ở tầng xác thực, công nghệ Flashmask trong eKYC được sử dụng để phát hiện các hình thức gian lận sinh trắc học như deepfake hay giả mạo khuôn mặt nhằm ngăn nguy cơ chiếm đoạt tài khoản.
Trong khi đó, công nghệ Graph Network ở tầng mạng lưới giúp mô hình hóa mối liên kết giữa tài khoản, thiết bị, IP và vị trí để phát hiện sớm các cụm tài khoản đáng ngờ hoặc đường dây lừa đảo có tổ chức.
Theo MoMo, mỗi ngày hệ thống AI của nền tảng này phát hiện và cảnh báo gần 29.000 giao dịch bất thường, đồng thời chủ động gửi cảnh báo cho hơn 10.000 người dùng trước các giao dịch có dấu hiệu rủi ro.
Đáng chú ý, 99,5% người dùng nhận được cảnh báo đã dừng lại để suy nghĩ trước khi tiếp tục giao dịch. Với MoMo, đây là dấu hiệu cho thấy hiệu quả bảo mật không chỉ nằm ở việc “khóa” giao dịch, mà còn ở khả năng tạo ra đúng mức “ma sát” cần thiết để người dùng cân nhắc lại quyết định của mình.
Theo ước tính của doanh nghiệp, hơn 15 nghìn tỷ đồng mỗi năm đang được bảo vệ khỏi nguy cơ lừa đảo nhờ các lớp cảnh báo và phòng thủ chủ động.
Dù vậy, ông Nguyễn Mạnh Tường cho rằng công nghệ của riêng một nền tảng tài chính là chưa đủ để giải quyết triệt để vấn đề.
Theo ông, giao dịch tài chính thường chỉ là điểm cuối trong cả một hành trình lừa đảo đã diễn ra trước đó trên mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin, cuộc gọi viễn thông hay các nền tảng trực tuyến khác.
“Các nền tảng tài chính thường chỉ nhìn thấy phút thứ 89 của hành trình lừa đảo,” CEO MoMo nhận định.
Trong khi hệ thống tài chính chỉ có vài giây để xử lý rủi ro trước khi tiền được chuyển đi, kẻ gian lại có rất nhiều thời gian để xây dựng lòng tin và thao túng tâm lý nạn nhân trên các nền tảng khác nhau.
Không chỉ có vấn đề về tốc độ, việc chống lừa đảo hiện nay còn gặp khó vì dữ liệu bị phân mảnh. Mỗi doanh nghiệp hay mỗi ngành chỉ nắm một phần nhỏ tín hiệu rủi ro, trong khi kẻ xấu liên tục di chuyển qua nhiều nền tảng để né tránh phát hiện.
MoMo đề xuất mô hình liên minh phòng thủ chống lừa đảo số
Từ thực tế này, MoMo đang phối hợp với các chuyên gia để nghiên cứu và thử nghiệm mô hình “Nền tảng liên minh phòng thủ chủ động”.
Mô hình hướng đến việc kết nối các bên trong hệ sinh thái số như tài chính, viễn thông, mạng xã hội, ứng dụng nhắn tin, thương mại điện tử, logistics và cơ quan quản lý để chia sẻ tín hiệu rủi ro, cảnh báo sớm và phối hợp xử lý nhanh hơn.
Theo MoMo, mô hình này nhằm rút ngắn bốn khoảng cách lớn trong chống lừa đảo số gồm:
- Khoảng cách tốc độ khi kẻ gian di chuyển nhanh hơn hệ thống cảnh báo.
- Khoảng cách dữ liệu khi mỗi bên chỉ nhìn thấy một phần hành trình lừa đảo.
- Khoảng cách phối hợp giữa nhiều ngành và nhiều đơn vị.
- Khoảng cách phòng thủ khi hệ thống hiện nay vẫn chủ yếu xử lý sau khi thiệt hại đã xảy ra.
Ông Nguyễn Mạnh Tường cho rằng nếu một người dùng báo cáo hành vi lừa đảo ở bất kỳ đâu, tín hiệu đó cần được lan truyền nhanh trên toàn bộ mạng lưới để giúp bảo vệ hàng triệu người dùng khác trước khi kẻ gian tiếp tục ra tay.
Bên cạnh công nghệ, MoMo cho rằng người dùng chỉ thực sự an toàn khi có đủ kiến thức và phản xạ để nhận diện rủi ro trong đời sống số hằng ngày.
Do đó, doanh nghiệp này đang đẩy mạnh phổ cập kiến thức an toàn số thông qua Cẩm nang An toàn bảo mật với nội dung trực quan, dễ hiểu và dễ áp dụng.
Cẩm nang tập trung vào các chiêu thức lừa đảo phổ biến như giả danh cơ quan chức năng, giả mạo người thân, gửi link độc hại, yêu cầu cung cấp mã OTP, tạo áp lực thời gian hoặc đưa ra các lời hứa lợi ích bất thường.
Theo MoMo, mục tiêu không chỉ dừng ở việc đưa ra cảnh báo, mà còn giúp người dùng hình thành “phản xạ tự vệ số” cho bản thân và gia đình.
Trong kỷ nguyên AI, khi lừa đảo trực tuyến có thể diễn ra nhanh hơn, rẻ hơn và tinh vi hơn, MoMo cho rằng niềm tin số không thể được bảo vệ bằng một lớp công nghệ đơn lẻ. Thay vào đó, cần sự kết hợp giữa AI, dữ liệu, giáo dục người dùng và sự phối hợp liên ngành để xây dựng môi trường tài chính số an toàn và đáng tin cậy hơn.
